Γρηγόριος Στάθης, Ομότιμος Καθηγητής Ε.Κ.Π.Α.

Ὁ Γρηγόριος Θ. Στάθης γεννήθηκε στὸ χωριὸ Πλατανιὰ – Γερακάρι Ἰωαννίνων τὴν 8η Νοεμβρίου 1939. Μετὰ τὴν γυμνασιακὴ ἐγκύκλια μόρφωση στὴν περίφημη Ζωσιμαία Σχολὴ – πρότυπο Γυμνάσιο, ἡ πανεπιστημιακὴ μόρφωσή του {Ἀθήνα – Ρώμη – Κοπεγχάγη – Ὀξφόρδη} εἶναι τριπλῆ: Θεολογία – Βυζαντινη Φιλολογία, Μουσικὴ καὶ Μουσικο-λογία. Εἶναι Ὁμότιμος Καθηγητὴς τῆς Βυζαντινῆς Μουσικολογίας καὶ Ψαλτικῆς Τέχνης στὸ Τμῆμα Μουσικῶν Σπουδῶν τοῦ ᾽Εθνικοῦ καὶ Καποδιστριακοῦ Πανεπιστημίου Ἀθηνῶν {ἀπ’ τὸν Σεπτέμβριο τοῦ 2008} καὶ Ἐπίτιμος Διευθυντὴς τοῦ Ἱδρύματος Βυζαντινῆς Μουσικολογίας τῆς Ἐκκλησίας τῆς Ἑλλάδος {ἀπ’ τὸν Ἰούνιο τοῦ 2022}.

Γνωστὸς ἐρευνητὴς μουσικολόγος μὲ διεθνῆ ἀπήχηση καὶ ἀναφορά, καὶ ὡς πολυγραφώτατος ἔχει μεγάλο, ποικίλο καὶ σημαντικὸ συγγραφικὸ ἔργο, ποὺ ἀριθμεῖ περισσότερους ἀπὸ ὀκτακόσιους τίτλους, μὲ κεντρικὸν ἄξονα τὸν μνημειώδη ἑπτάτομο κατάλογο «Τὰ Χειρόγραφα Βυζαντινῆς Μουσικῆς – Ἅγιον Ὄρος», ποὺ βραβεύτηκε ἀπ’ τὴν Ἀκαδημία Ἀθηνῶν τὴν 30ὴ Δεκεμβρίου 1976.

Ὡς πανεπιστημιακὸς διδάσκαλος εἶναι καὶ πνευματικὸς ‘Πατὴρ Διδακτόρων’, μιᾶς ὁλόκληρης γενεᾶς πενῆντα νέων ἐρευνητῶν – ἐπιστημόνων, τῶν περισσοτέρων καὶ πανεπι-στημιακῶν διδασκάλων, καὶ εἶναι, μὲ τὴν παντοία καὶ πολύπλευρη προσφορά του, ὁ οὐσιαστικὸς θεμελιωτὴς τῆς ἐπιστήμης τῆς Βυζαντινῆς Μουσικολογίας στὴν Ἐλλάδα καὶ ἀνανεωτὴς τῆς Ψαλτικῆς Τέχνης, μὲ διεθνῆ ἀκτινοβολία.

Παράλληλα μὲ τὸ ἐπιστημονικὸ καὶ διδακτικὸ ἔργο, καὶ ἀξεχώριστο στὴ βιοτή του, εἶναι τὸ μελοποιητικὸ καὶ καλλιτεχνικὸ ἔργο του. Ὁ Γρηγόριος Στάθης εἶναι μελοποιὸς μὲ μεγάλο συνθετικὸ ἔργο καὶ ἐξηγητὴς τῆς πρὸ τοῦ 1814 σημειογραφίας. Καὶ πρώτιστα εἶναι ποιητής, μὲ τριάντα συλλογὲς καὶ μεγάλα πολύστιχα ἔργα. {Ἐκδεδομένα· Οἱ Ἀλύτρωτοι – τὸ ἔπος τῆς Κύπρου, δράμα πεντάπραχτο σὲ 3.612 15συλλάβους στίχους (1965), Ὁ Ἐρωτικός Λόγος (τρεῖς συλλογές, 2001), Οἱ Ἁγιορειτικές Ἐννεάδες καὶ Οἱ μπαλάντες τοῦ φυλακισμένου (2001), κ. ἄ.}.

Μὲ τὴν ἀποφασιστικὴ συμβολή του καὶ τὴν ἠλεκτρονικὴ χάραξή του τῶν σημαδίων τῆς Ψαλτικῆς (Stathis Series), ἐπιτεύχθηκε ἡ παγκόσμια κωδικοποίησή τους (4 Ἰουλίου 1997) ἀπ’ τὸν Διεθνῆ Ὀργανισμὸ Κωδικοποιήσεως (ISO), ὡς ἀπότοκα τοῦ ἑλληνικοῦ ἀλφαβήτου (μέσα 10ου αἰ.).

Καθιέρωσε (2000) τὸν θεσμὸ τῆς ἀνὰ τριετία πραγματοποιήσεως Διεθνοῦς Συνεδρίου μὲ θέμα «Θεωρία καὶ Πράξη τῆς Ψαλτικῆς Τέχνης». Πραγματοποιήθηκαν, κανονικά, ἐννιὰ (Α΄ – Θ΄) μέχρι τώρα, μὲ ἔκδοση τῶν Πρακτικῶν τῶν πρώτων Α΄–Δ΄.

Ἰδιαίτερη φροντίδα ἐπέδειξε γιὰ τὴν ὀρθὴ ψαλμώδηση στὴ λατρεία καὶ ἀπὸ γυναῖκες ψάλτριες, καὶ δίδαξε τὴν Ψαλτικὴ Τέχνη καὶ σύστησε τοὺς Χοροὺς Ψαλτριῶν στὰ γυναικεῖα Μοναστήρια: Ὁ Εὐαγγελισμὸς τῆς Θεοτόκου στὴν Ὁρμύλια Χαλκιδικῆς, Παντοκράτορος – Ταὼς Πεντέλης, Παμμεγίστων Ταξιαρχῶν στὸ Πήλιον Ὄρος, καὶ Παναγίας Νέου Τιχβὶν στὸ Αἰκατερίνμπουργκ τῆς Ρωσίας.

Ἔχει τιμηθῆ μὲ ἔπαινο καὶ βραβεῖο τῆς Ἐκκλησίας τῆς Ἑλλάδος (1971), βραβεῖο τῆς Ἀκαδημίας Ἀθηνῶν (1976), καὶ τοῦ ἀπενεμήθηκαν σταυροί, εἰκόνες καὶ μετάλλια ἀπὸ Πατριαρχεῖα, Μητροπόλεις, Μονὲς καὶ διάφορους Ὀργα-νισμοὺς καὶ Συλλόγους.

Ἀναγορεύτηκε Ἐπίτιμος Διδάκτωρ (Doctor Honoris Causa) ἀπ’ τὴν Μουσικὴ Ἀκαδημία “Gheorghe Dima” τῆς πόλεως Κλοὺζ-Ναπόκα τῆς Ρουμανίας (31 Ἰουλίου 2012), καὶ ἀπ’ τὸ Πανεπιστήμιο Καλῶν Τεχνῶν “George Enescu” τῆς πόλεως Ἰάσιο τῆς Ρουμανίας (29 Σεπτεμβρίου 2017), καὶ πρόσφατα (2 Δεκεμβρίου 2024), ἀπ’ τὸ Τμῆμα Κοινωνικῆς Θεολογίας καὶ Χριστιανικοῦ Πολιτισμοῦ τῆς Θεολογικῆς Σχολῆς τοῦ Ἀριστοτελείου Πανεπιστημίου Θεσσαλονίκης.